28/04/2026
Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS), me mbështetjen e Fondacionit Konrad Adenauer (KAS) – Zyra në Prishtinë, publikoi tri raporte të reja të titulluara: Sfidat dhe Prioritetet e Jashtme dhe të Sigurisë së Kosovës; Vlerësimi i Mundësive për Bashkëpunim midis Ballkanit Perëndimor dhe Mekanizmave Evropianë të Mbrojtjes, përfshirë AEM-në, me fokus në Kosovë; dhe Kosova në vitin 2030: Një Hulumtim Parashikues mbi Politikën e Jashtme dhe të Sigurisë së Kosovës, në një konferencë në Prishtinë. Ngjarja mblodhi politikëbërës dhe ekspertë në dy panele diskutimi për të trajtuar gjendjen aktuale të politikës së jashtme dhe të sigurisë së Kosovës, si dhe perspektivën e saj strategjike afatgjatë, me kontributet e diskutuesve përfshirë Kol. Ahmet Ajeti (Ministria e Mbrojtjes), Rozafa Ukimeraj Çuni (Hulumtuese e Lartë në KCSS), Senad Sabovic (EIP) dhe Lulzim Peci (KIPRED).
Diskutimet u fokusuan në pozicionimin e Kosovës brenda një arkitekture të sigurisë evropiane dhe globale në ndryshim, duke theksuar se e ardhmja e vendit do të varet më pak nga një zhvillim i vetëm vendimtar dhe më shumë nga mënyra se si evoluojnë faktorët kryesorë strategjikë me kalimin e kohës. Një temë qendrore ishte nevoja në rritje për parashikim strategjik dhe planifikim përmes skenarëve, veçanërisht në një kontekst pasigurish globale, duke filluar nga ndryshimet në angazhimin e SHBA-ve deri te një Bashkim Evropian më gjeopolitik, që po riformësojnë mjedisin në të cilin operon Kosova.
Pjesëmarrësit theksuan se Kosova mbetet e sigurt, por ende e varur, e rreshtuar me partnerët perëndimorë, por jo plotësisht e integruar, dhe përballet me sfida strukturore të vazhdueshme. Pavarësisht këtij konteksti, janë vërejtur disa momentume ku Kosova po kalon gradualisht nga një konsumues sigurie në një ofrues më aktiv të sigurisë, megjithëse ky tranzicion kërkon kapacitete më të forta institucionale dhe stabilitet të qëndrueshëm të brendshëm. Në të njëjtën kohë, ekzistojnë pritshmëri për një angazhim më proaktiv të Bashkimit Evropian në rajon, ndërsa rëndësia e NATO-s dhe e përfshirjes së vazhdueshme të SHBA-ve mbetet thelbësore, krahas një shpërndarjeje më të madhe të barrës në përgjegjësitë e sigurisë. Në këtë kontekst, pjesëmarrësit përmendën gjithashtu praninë e ndikimeve të jashtme, përfshirë Rusinë dhe Kinën, aktivitetet e të cilave shpesh perceptohen si sfiduese për stabilitetin dhe orientimin strategjik të rajonit.
Diskutimi gjithashtu nënvizoi se trajektorja e Kosovës do të formësohet nga disa faktorë të ndërlidhur, përfshirë progresin në integrimin evropian, dinamikat e dialogut Kosovë–Serbi dhe evoluimin e rolit të NATO-s. Vëmendje e veçantë iu kushtua rrezikut të stagnimit afatgjatë, më shumë sesa krizave të papritura, nëse reformat ngadalësohen dhe momentumi i jashtëm dobësohet.
Në përfundim, pjesëmarrësit theksuan rëndësinë e sigurisë energjetike, nevojën për politika të mirë-dizajnuara dhe proaktive për pjesën veriore të Kosovës, si dhe rolin e qeverisjes së brendshme dhe kapaciteteve institucionale si faktorë vendimtarë në formësimin e skenarëve të ardhshëm. Siç u theksua gjatë gjithë aktivitetit, Kosova duhet të kalojë përtej qasjeve reaktive dhe të investojë në përgatitjen për skenarë të shumtë të mundshëm, duke siguruar qëndrueshmëri në një mjedis gjeopolitik gjithnjë e më të pasigurt.
Raportet mund të gjinden në linqet e mëposhtme:
