16/04/2026
Bruksel, 16 prill 2026: Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (KCSS) dhe Zyra Ndërlidhëse Evropiane për Ndërtimin e Paqes (EPLO) organizuan një tryezë të rrumbullakët politikash në Bruksel të quajtur “Integrimi Operacional si Mesi i Munguar i Zgjerimit”. Si pjesë e iniciativës GAINS IGNITA të mbështetur nga Fondacionet e Shoqërisë së Hapur – Ballkani Perëndimor, eventi mblodhi ekspertë nga Ballkani Perëndimor, komuniteti i think-tank-eve të BE-së dhe institucionet e BE-së për të diskutuar se si bashkëpunimi praktik mund ta ndihmojë rajonin të integrohet më shumë në sistemet e sigurisë dhe sundimit të ligjit të BE-së.
Eventi u hap nga Sonya Reines-Djivanides, Drejtore Ekzekutive e EPLO-s, dhe Mentor Vrajolli, Drejtor Ekzekutiv i KCSS. Në panel morën pjesë Enrica Chiozza, Zëvendësdrejtore e Njësisë për Strategjinë dhe Investimet Rajonale të Ballkanit Perëndimor në DG ENEST, Dr. Bojana Zorić, Analiste e Politikave në Institutin e Bashkimit Evropian për Studime të Sigurisë (EUISS) dhe Dr. Ramadan Ilazi, Drejtor i Kërkimeve në KCSS, ndërsa diskutimi u lehtësua nga Dearbhaile O’Callaghan, Zyrtar i Lartë i Politikave në EPLO.
Grupi diskutoi integrimin operacional si një mënyrë për të mbështetur zgjerimin. Nuk ka për qëllim të jetë një alternativë ndaj procesit të zgjerimit të BE-së, ose të anashkalojë qasjen e bazuar në meritë. Përkundrazi, ai ofron një mënyrë praktike që Ballkani Perëndimor të lidhet me operacionet e përditshme të BE-së përpara se të bëhet anëtar i plotë. Kjo qasje është e përqendruar në sektorë specifikë, është teknike, e ndërsjellë dhe e bazuar në meritë. Synon të ndihmojë vendet e Ballkanit Perëndimor të marrin pjesë në punën e përditshme të BE-së dhe t'i përgatisë ato për përgjegjësitë e anëtarësimit.
Pjesëmarrësit në përgjithësi mbështetën qasjen e bazuar në sektorë ndaj integrimit evropian. Ata ranë dakord se, duke pasur parasysh sfidat gjeopolitike dhe të sigurisë të sotme, integrimi gradual është një nga opsionet më realiste. Shumë rreziqe, siç janë incidentet kibernetike, investimet armiqësore, krimi i organizuar, korrupsioni dhe dezinformimi, tashmë kalojnë kufijtë dhe e lidhin Ballkanin Perëndimor me dobësitë e BE-së. Disa pjesëmarrës theksuan se thjesht harmonizimi i ligjeve nuk është i mjaftueshëm për të ndërtuar zakone, besim ose koordinim efektiv gjatë krizave.
Siguria kibernetike u dallua si një fushë kyçe për avancimin e integrimit operacional. Grupi ra dakord se bashkëpunimi më i thellë në këtë fushë ka kuptim sepse rreziqet janë të përbashkëta, nevoja është e qartë dhe të dyja palët përfitojnë. Pjesëmarrësit sugjeruan kalimin nga kontaktet e rastësishme në një bashkëpunim më të strukturuar, siç është vendosja e marrëveshjeve të punës, emërimi i pikave të kontaktit, ndarja e njohurive teknike, ofrimi i trajnimeve dhe bashkimi me ushtrime të përbashkëta. Ata diskutuan gjithashtu përdorimin e roleve të vëzhguesve aty ku është e mundur sipas ligjit.
Tryeza e rrumbullakët shqyrtoi gjithashtu fusha të tjera për bashkëpunim përtej sigurisë kibernetike. Këto përfshinin shqyrtimin e investimeve të huaja direkte, monitorimin e sundimit të ligjit, punën me organet e drejtësisë si mekanizmat e shqyrtimit të investimeve të huaja direkte, Observatori Evropian i Medias Dixhitale (EDMO), Agjencia e të Drejtave Themelore (FRA), Eurojust dhe EPPO, menaxhimin e migracionit dhe adresimin e manipulimit të informacionit të huaj. Mesazhi kryesor ishte i qartë: Ballkani Perëndimor duhet të shihet si partnerë që tashmë mund të ndihmojnë në forcimin e sigurisë së Evropës nëse u jepen mundësitë e duhura.
Një temë kryesore ishte se progresi i vërtetë varet ende nga reformat themelore. Ndërsa puna e përbashkët në fushat teknike mund të sjellë përfitime të menjëhershme, progresi i qëndrueshëm ka nevojë për ndryshime të besueshme, veçanërisht në qeverisje, sundimin e ligjit dhe mënyrën se si funksionojnë institucionet. Integrimi operacional nuk është një rrugë e shkurtër, por një mënyrë për ta bërë zgjerimin më konkret, të besueshëm dhe të dobishëm si për qytetarët ashtu edhe për administratat publike.
Tryeza e rrumbullakët përfundoi me një marrëveshje të përgjithshme se integrimi operacional është një hap praktik përpara. Ai ndihmon në shndërrimin e premtimeve politike në rutina, lidhje dhe partneritete të vërteta që përfitojnë si Ballkanin Perëndimor ashtu edhe BE-në. Për rajonin, kjo do të thotë më shumë përvojë me standardet e BE-së. Për BE-në, kjo do të thotë rezistencë më e fortë dhe partnerë më të aftë në një fqinjësi të lidhur ngushtë.
