Sfidat dhe Prioritetet e Kosovës në fushën e Politikës së Jashtme dhe të Sigurisë

Nga viti 2021 deri në vitin 2025, politika e jashtme dhe e sigurisë e Kosovës kishte një strategji të qartë, por u përball me sfida në rritje. Vendi mbeti i përkushtuar në rrugën e tij euroatlantike, mbështeti Perëndimin në çështjet kyçe dhe vazhdoi të punonte drejt njohjes, anëtarësimit në NATO dhe BE, si dhe drejt marrjes së një roli më të madh në sigurinë dhe diplomacinë ndërkombëtare. Megjithatë, kjo periudhë tregoi se sa lehtë mund të ngecë përparimi kur dalin pengesa nga krizat në veriun me shumicë serbe të Kosovës, tensionet e vazhdueshme me Serbinë, koordinimi i dobët me aleatët dhe mjedisi global në ndryshim. Në realitet, problemet me agjendën e Kosovës kishin më pak të bënin me mungesën e synimeve sesa me vështirësitë për t’i realizuar ato në mënyrë konsistente dhe praktike.

Ky raport shqyrton sfidat kryesore të jashtme dhe të sigurisë së Kosovës dhe thekson disa prioritete të mundshme për politikën e ardhshme. Ai përdor një përzierje të analizës së dokumenteve, gjurmimit të procesit dhe intervistave me informues kyç. Analiza e dokumenteve mbulon të dhënat e qeverisë, raportet e BE-së dhe NATO-s, deklaratat, dokumentet e politikave dhe burime të tjera përkatëse. Gjurmimi i proceseve ndjek ngjarjet kryesore nga viti 2021 deri në vitin 2025, të tilla si krizat në veri, progresi i bisedimeve për normalizim të udhëhequra nga BE-ja, ndryshimet në marrëdhëniet me aleatët e rëndësishëm dhe hapat e Kosovës drejt integrimit evropian dhe ndërkombëtar. Intervistat me zyrtarë të lartë, si aktualë ashtu edhe të mëparshëm, ofrojnë njohuri për dobësitë, shanset e humbura dhe vendimet strategjike të Kosovës.

Argumenti kryesor i këtij raporti është se sfida më e madhe e Kosovës në aspektin e politikës së jashtme dhe të sigurisë nuk është zgjedhja e një drejtimi. Strategjia dhe orientimi i vendit janë të qarta. Problemi i vërtetë është kthimi i kësaj strategjie në rezultate të dobishme për interesat jetike kombëtare të Kosovës, të cilat mund të përfshijnë stabilitetin dhe integrimin e veriut të vendit, perspektivën reale për anëtarësim në NATO dhe BE, normalizimin e plotë të marrëdhënieve me Serbinë, mbajtjen e lidhjeve të forta me Shtetet e Bashkuara dhe bërjen e institucioneve më reziliente ndaj krimit, kërcënimeve kibernetike, dezinformimit dhe presionit të jashtëm. Në vazhdim, politika e jashtme dhe e sigurisë e Kosovës duhet të përqendrohet më pak në slogane si prioritetet e politikës së jashtme dhe të sigurisë dhe më shumë në planifikim më të mirë të brendshëm, koordinim më të fortë me aleatët, si dhe duke u bërë një partner i besueshëm dhe i parashikueshëm.

Ky raport ka katër seksione kryesore. Së pari, vlerësohet si ka ndryshuar politika e jashtme dhe e sigurisë së Kosovës viteve të fundit, veçanërisht me ndryshimet në mjedisin rajonal dhe ndërkombëtar. Më pas, shqyrtohen sfidat kryesore me të cilat përballet Kosova, siç janë zhvillimet në veri, procesi i normalizimit me Serbinë, marrëdhëniet me partnerët kyç perëndimorë dhe ndikimi në rritje i kërcënimeve hibride, pasigurisë kibernetike dhe ndikimit të huaj. Seksioni i tretë përshkruan prioritetet kryesore të Kosovës për të ardhmen e afërt, duke u fokusuar në ngritjen e reziliencës së brendshme dhe forcimin e lidhjeve me NATO-n, BE-në, organizatat ndërkombëtare dhe partnerët e tjerë. Për fundi, raporti i bashkon këto pika dhe sugjeron se detyra kryesore e Kosovës tani është t’i vërë në veprim planet e saj strategjike në një mënyrë më konsistente dhe më të besueshme.

Mohim i përgjegjësisë: Pikëpamjet e shprehura në këtë dokument janë të autorit dhe nuk paraqesin medoemos pikëpamjet e Konrad-Adenauer-Stiftung. Ky botim i Konrad-Adenauer-Stiftung shërben vetëm për qëllime informative. Ai nuk mund të përdoret nga partitë politike ose nga aktivistët apo mbështetësit zgjedhorë për qëllime të reklamës zgjedhore.