27/05/2025
Lipjan, 26 maj 2025: Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) organizoi një tryezë diskutimi për komunitete në Komunën e Lipjanit mbi temën e bashkëjetesës ndëretnike, si pjesë e një iniciative të mbështetur nga Fondi Kombëtar për Demokraci (NED). Diskutimi në tryezë përfshiu pjesëmarrës duke filluar nga zyrtarë komunalë, organizata të shoqërisë civile, përfaqësues të komunitetit dhe zbatues të ligjit, në të cilën ata shqyrtuan gjendjen aktuale të marrëdhënieve ndëretnike në Lipjan. Tryeza e diskutimit është pjesë e përpjekjeve të përgjithshme të QKSS-së për të promovuar dialogun gjithëpërfshirës dhe qëndrueshmërinë demokratike në nivel lokal. Gjatë gjithë diskutimit, pjesëmarrësit shqyrtuan jo vetëm sfidat, por edhe shembujt e bashkëpunimit dhe ndërtimit të mirëbesimit që kanë përcaktuar peizazhin ndëretnik të Komunës së Lipjanit në vitet e fundit.
Pjesëmarrësit e theksuan Lipjanin si një shembull të mirë të një komune ku harmonia ndëretnike jo vetëm që është e pranishme, por është thellësisht e ngulitur në jetën e komunitetit, në kontrast me polarizimin që shpesh përshkruhet në politikën e nivelit të lartë dhe në media. Avni Jashari, Shefi i Kabinetit të Kryetarit të Bashkisë, hapi bisedën duke diskutuar masat e marra për të ruajtur këtë harmoni, duke përfshirë krijimin e strukturave të dedikuara posaçërisht për shtrirjen e aktiviteteve në komunitet. Përfaqësues nga fshatra, si Hallaç i Vogël, përfshirë një përfaqësues të një OJQ-je, rrëfyen përvojat e trajtimit të barabartë dhe përfshirjes, madje edhe në gjendjen menjëherë pas luftës. Një përfaqësues i komunitetit serb, Zoran Stanojevic, e përshkroi Lipjanin si një vend ku dialogu dhe bashkëpunimi i hapur ekzistojnë dhe funksionojnë, pa marrë parasysh disa incidenteve të rralla. Një përfaqësuese e Policisë së Kosovës, Xhevahire Salihu i shtoi rëndësi kësaj, duke theksuar linjat e forta të kontaktit me të gjitha komunitetet dhe ekzistencën e njësive të dedikuara për të menaxhuar çështjet e komunitetit. Ajo vuri në dukje se ajo personalisht mban të dhënat e kontaktit të anëtarëve të komunitetit në telefonin e saj për të ofruar mbështetje, gjë që ilustron qasjen e bazuar në besim të ndërmarrë nga institucionet lokale.
Aktorët e shoqërisë civile gjithashtu ndanë përvojat e tyre duke punuar ngushtë me partnerë ndërkombëtarë si Civikos, FIQ, CDF dhe Women for Women. Projekte si Advancing Together në bashkëpunim me VORAE, që synojnë fuqizimin e komuniteteve rome, ashkali dhe egjiptiane, u theksuan si shtylla kryesore të angazhimit lokal. Një folës nga Zyra për Ndihmë Ligjore Falas raportoi një rritje prej 33% të qytetarëve jo-shumicë që kërkojnë mbështetje, duke reflektuar besimin në rritje në institucionet publike. Hyra Bytyqi, zëdhënëse në Komunë dhe Kryetare e Departamentit të Grave, ndau punën e saj mbi iniciativat me qendrat korrektuese, duke përfshirë fushatat e shëndetit mendor dhe kundër ngacmimit, programe që kanë shënuar pjesëmarrjen edhe nga anëtarët e komunitetit serb. Për më tepër, bashkëjetesa fetare dhe pjesëmarrja e përbashkët në leksionet edukative në këto qendra u panë si shembuj të rëndësishëm të respektit të ndërsjellë. Përfaqësuesja e policisë ndau historinë e një gruaje të moshuar e cila fillimisht refuzoi ndihmën sociale për shkak të mungesës së dokumentacionit të Kosovës. Përmes ndërhyrjes së Zyrës për Komunitete, ajo përfundimisht pranoi shtetësinë e Kosovës dhe tani merr mbështetje shtetërore.
Dezinformimi u identifikua si një sfidë në rritje që kërcënon këto suksese lokale, duke i bërë pjesëmarrësit të rekomandojnë rritje të investimeve në arsim dhe përpjekje për integrim në nivel bazë. Shqetësime të veçanta u ngritën në lidhje me shkallën e lartë të braktisjes së shkollës në zona si Janjeva, me thirrje që kërkonin një koordinim më të mirë për të siguruar që fëmijët të qëndrojnë në shkollë të paktën deri në klasën e nëntë, siç kërkohet ligjërisht, ku nevojitet edhe mbështetja nga Ministria e Arsimit. Pjesëmarrësit gjithashtu theksuan nevojën për më shumë aktivitete të fokusuara te të rinjtë, të tilla si netët e filmave që kanë dëshmuar të jenë efektive në ndërtimin e dialogut ndëretnik dhe bënë thirrje për mbështetje të vazhdueshme për fuqizimin e grave. Në përmbyllje, tryeza e diskutimit riafirmoi Lipjanin si një model të bashkëjetesës në Kosovë dhe i nxiti institucionet dhe donatorët të investojnë në ruajtjen e këtij suksesi përmes integrimit më të thellë dhe shtrirjes së aktiviteteve në komunitet.
Kjo tryezë e rrumbullakët, e mbështetur nga Fondi Kombëtar për Demokraci (NED), ishte një mundësi për të nxjerrë në pah shembujt pozitivë për bashkëjetesën ndëretnike në Lipjan dhe për të shkëmbyer perspektiva mbi ruajtjen dhe forcimin e kohezionit të komunitetit. Ajo ofroi një pasqyrë të vlefshme si për mekanizmat lokalë që kanë nxitur besimin, ashtu edhe për sfidat më të gjera strukturore, të tilla si dezinformimi dhe pabarazia arsimore, të cilat ende kërkojnë vëmendje.
