17/09/2025
Më 17 shtator 2025, Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) publikoi punimin e saj më të ri, “Marrëdhëniet Kosovë–Spanjë: Si të ecet përpara në vitin 2025”, duke ofruar një udhërrëfyes për angazhim konstruktiv ndërmjet Kosovës dhe Spanjës, i cili njeh vlerat e përbashkëta evropiane dhe adreson ndjeshmëritë politike të kahershme.
Publikimi nënvizon se Kosova paraqet një rast në thelb të veçantë nga Katalonia dhe Baskia – dy lëvizje separatiste në Spanjë që kanë ndikuar në qëndrimin e ngurtë të Madridit mbi të drejtën ndërkombëtare, integrimin euroatlantik, si dhe në perceptimin e brendshëm se Kosova përbën një rast me pasoja për lëvizjet e tilla. Këto argumente bazohen në natyrën sui generis të çështjes së Kosovës, e konfirmuar si nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, ashtu edhe nga Bashkimi Evropian, duke e dalluar atë nga rastet e tjera separatiste dhe duke i krijuar Spanjës hapësirë për t’u angazhuar në mënyrë pragmatike, pa cenuar pozicionin e saj të brendshëm.
Rekomandimet dhe përfundimet kryesore të studimit përfshijnë:
Thyerjen e “tabusë së Kosovës” në Spanjë, përmes normalizimit të dialogut në kuadër të forumeve të NATO-s, OSBE-së, BE-së dhe OKB-së, të kombinuar me shkëmbime kulturore, ekonomike dhe akademike.
Lidhjen e progresit me dialogun e lehtësuar nga BE-ja me Serbinë, duke siguruar që rezultatet në Bruksel të hapin rrugë për angazhim më të gjerë nga Spanja dhe shtetet tjera mosnjohëse.
Zgjerimin e diplomacisë parlamentare dhe asaj eksperte, duke ftuar deputetë, ekspertë juridikë dhe institute spanjolle të politikave për të bashkëpunuar drejtpërdrejt me Kosovën dhe për të parë nga afër modelin e saj demokratik multietnik.
Shfrytëzimin e liberalizimit të vizave dhe të momentit nga procesi i Këshillit të Evropës, i cili ofron mundësi të reja për mobilitet, shkëmbime dhe bashkëpunim midis qytetarëve, institucioneve dhe bizneseve të të dy vendeve.
Angazhimin me ndjeshmëritë spanjolle në mënyrë të qartë dhe të respektueshme, duke theksuar se pavarësia e Kosovës nuk përbën precedent për lëvizjet e autonomisë së brendshme, por është një zgjidhje unike dhe e ndërmjetësuar ndërkombëtarisht.
Një nga risitë qendrore të raportit është thirrja për të zhvendosur qendrën e debatit drejt qeverisë qendrore dhe institucioneve vendimmarrëse në Madrid, në vend që Kosova të shihet vetëm nëpërmjet prizmit të Katalonisë ose Baskisë. Ky kuadër vizionar synon të ndërtojë ura bashkëpunimi mbi bazën e angazhimeve të përbashkëta evropiane, të drejtës ndërkombëtare dhe interesave të ndërsjella në siguri, prosperitet dhe stabilitet rajonal.
“Edhe pse njohja e plotë nuk mund të jetë e menjëhershme, rruga drejt angazhimit konstruktiv është e hapur sot,” përfundon publikimi. “Përmes një angazhimi pragmatik dhe respektues me institucionet spanjolle, Kosova mund ta bëjë gjithnjë e më të vështirë refuzimin e bashkëpunimit.”
Kjo qasje parashikon një kapitull të ri në marrëdhëniet Kosovë–Spanjë, duke normalizuar gradualisht bashkëpunimin, duke forcuar lidhjet ndërnjerëzore dhe duke hapur rrugën për një përafrim më të thellë brenda kornizës politike dhe të sigurisë evropiane.
