5/03/2026
Prishtinë, 4 Mars 2026: Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) organizoi sot në Prishtinë një tryezë të rrumbullakët politikash për të diskutuar se si Kosova dhe Ballkani Perëndimor mund të forcojnë bashkëpunimin praktik me institucionet e Bashkimit Evropian në fushat e sigurisë, sundimit të ligjit dhe sigurisë kibernetike.
Eventi mblodhi së bashku përfaqësues të institucioneve publike, diplomatë, ekspertë të shoqërisë civile dhe praktikues të politikave për të diskutuar konceptin e "integrimit operacional" dhe potencialin e tij për të çuar përpara integrimin gradual të rajonit në sistemet dhe agjencitë e BE-së. Diskutimi u organizua në kuadër të iniciativës #IGNITA dhe projektit GAINS të mbështetur nga Fondacionet e Shoqërisë së Hapur - Ballkani Perëndimor.
Në hapje të eventit, Drejtori Ekzekutiv i QKSS, Mentor Vrajolli, përshëndeti pjesëmarrësit dhe theksoi rëndësinë e forcimit të bashkëpunimit midis Ballkanit Perëndimor dhe partnerëve evropianë në adresimin e sfidave të përbashkëta të sigurisë.
Duke prezantuar Axhendën e Integrimit Operacional, Drejtori i Kërkimeve të QKSS, Dr. Ramadan Ilazi, theksoi nevojën për një qasje më pragmatike ndaj integrimit në BE. Ai vuri në dukje se integrimi operacional u lejon institucioneve nga Ballkani Perëndimor të marrin pjesë në rutinat operacionale dhe mekanizmat e bashkëpunimit të BE-së edhe para anëtarësimit të plotë. Ai vuri në dukje se integrimi operacional mund të përfshijë pjesëmarrjen e vëzhguesve në agjencitë e BE-së, marrëveshje pune me organe të tilla si ENISA, Eurojust dhe EPPO, ndarjen e strukturuar të informacionit dhe pjesëmarrjen në mekanizmat e trajnimit dhe koordinimit të BE-së. "Ideja është e thjeshtë", tha Ilazi. "Institucionet e Ballkanit Perëndimor mund të bëhen gradualisht pjesë e sistemeve operacionale të BE-së përmes bashkëpunimit praktik në fusha me interes dhe përfitim të ndërsjellë, si siguria kibernetike, shqyrtimi i investimeve të huaja direkte dhe dezinformimi. Kjo forcon kapacitetin institucional në rajon, duke ndihmuar gjithashtu BE-në të adresojë rreziqet e përbashkëta të sigurisë. Në këtë kuptim, integrimi operacional është i dobishëm reciprokisht si për Ballkanin Perëndimor ashtu edhe për Bashkimin Evropian." "Integrimi operacional ofron një mënyrë praktike për të forcuar bashkëpunimin midis BE-së dhe Ballkanit Perëndimor në fusha të tilla si siguria kibernetike, monitorimi i sundimit të ligjit, siguria e investimeve dhe kundërshtimi i ndërhyrjeve të huaja", tha Ilazi.
Axhenda, e zhvilluar nga studiuesit e KCSS, përshkruan disa fusha ku mund të ndiqet një bashkëpunim më i thellë, duke përfshirë bashkëpunimin me agjencitë e BE-së si ENISA, Eurojust, EPPO dhe Agjencia e të Drejtave Themelore të BE-së. Duke folur në tryezën e rrumbullakët, Shkëlqesia e Tij Rainer Rudolph, Ambasadori i Gjermanisë në Kosovë, theksoi rëndësinë e bashkëpunimit praktik midis institucioneve, veçanërisht në fusha të tilla si bashkëpunimi në zbatimin e ligjit dhe luftimi i krimit të organizuar. Ai vuri në dukje se forcimi i lidhjeve institucionale midis BE-së dhe Ballkanit Perëndimor kontribuon në stabilitetin dhe sigurinë në të gjithë rajonin. Ambasadori Rudolph gjithashtu theksoi mbështetjen e vazhdueshme të Gjermanisë për bashkëpunim më të ngushtë midis Bashkimit Evropian dhe Ballkanit Perëndimor. Ai vuri në dukje rëndësinë qendrore të sundimit të ligjit dhe luftës kundër korrupsionit si thelbësore për ndërtimin e çështjes në procesin e integrimit evropian për rajonin. Për më tepër, ai deklaroi se Gjermania ka mbështetur në mënyrë aktive reformat dhe bashkëpunimin rajonal, duke përfshirë edhe përmes iniciativave të tilla si Procesi i Berlinit. Ambasadori Rudolph përshëndeti diskutimet mbi avancimin e bashkëpunimit operacional me BE-në, duke theksuar se ndërsa diskutimet mbi progresin e Shqipërisë dhe Malit të Zi janë duke vazhduar, nuk duhet t'i lëmë pas katër vendet e mbetura, dhe forcimi i sigurisë dhe besimit në të gjithë rajonin është me rëndësi të madhe. Eva Palatova, Zëvendës Shefe e Zyrës së BE-së në Kosovë, përgëzoi QKSS-në për përpjekjet e tyre kërkimore dhe avokuese, duke nënvizuar se idetë për integrimin gradual ose me faza të partnerëve të Ballkanit Perëndimor përputhen mirë me konsideratat aktuale se si të arrihet momenti i ri në Zgjerim brenda BE-së. Znj. Palatova theksoi disa mjete dhe korniza të BE-së që mund të mbështesin bashkëpunim më të ngushtë me rajonin. Ajo vuri në dukje se bashkëpunimi teknik me agjencitë e BE-së, si dhe iniciativat në kuadër të Planit të Reformës dhe Rritjes, siç janë integrimi i SEPA-s dhe integrimi i Tregut të Përbashkët Dixhital, ofrojnë mundësi konkrete për të forcuar kapacitetet institucionale. Znj. Palatova shprehu mbështetje, në parim, për idenë e forcimit të bashkëpunimit praktik midis Ballkanit Perëndimor dhe institucioneve të BE-së. Ajo vuri në dukje se tashmë ekzistojnë një numër instrumentesh dhe mekanizmash të BE-së që mund të mbështesin një angazhim më të thellë në fusha të tilla si siguria kibernetike, bashkëpunimi në drejtësi dhe integrimi ekonomik. Palatova tha se iniciativat që inkurajojnë lidhje më të ngushta operative me agjencitë e BE-së mund të ndihmojnë në forcimin e institucioneve në rajon, duke sjellë përfitime konkrete si për Ballkanin Perëndimor ashtu edhe për Bashkimin Evropian.
Rudina Nallbani Hoxha, Menaxhere e Programit në Friedrich-Ebert-Stiftung, theksoi rëndësinë e kapacitetit institucional dhe reformave të administratës publike në mundësimin e vendeve të rajonit për t'u angazhuar në mënyrë efektive me mekanizmat e BE-së. Ajo vuri në dukje se iniciativa të tilla si Plani i Rritjes së BE-së ofrojnë mundësi për të çuar përpara reformat, por kërkojnë angazhim të qëndrueshëm dhe zbatim efektiv.
Diskutimi u moderua nga Jeta Loshaj, hulumtuese në QKSS, e cila udhëhoqi bisedën mbi hapat praktikë që mund të mbështesin bashkëpunimin më të fortë institucional midis Ballkanit Perëndimor dhe BE-së.
Ballkani Perëndimor duhet të vazhdojë të avancojë reformat dhe të shfrytëzojë plotësisht mundësitë e krijuara nga Plani i Rritjes së BE-së dhe Instrumenti i Reformës dhe Rritjes. BE-ja tashmë po investon ndjeshëm në forcimin e institucioneve dhe konvergjencës ekonomike në rajon, dhe se iniciativa të tilla si integrimi operacional mund të ndihmojnë në përkthimin e këtyre investimeve në bashkëpunim konkret. Rezerva e BE-së për Sigurinë Kibernetike është tashmë në dispozicion të Kosovës për të ofruar mbështetje nëse kërkohet.
Pjesëmarrësit theksuan nevojën për të ruajtur vrullin në bashkëpunimin rajonal dhe për të identifikuar pikat konkrete të hyrjes që mund t'u lejojnë institucioneve të Ballkanit Perëndimor të angazhohen më sistematikisht me kornizat e sigurisë dhe qeverisjes së BE-së.
