28/10/2025
Më 28 tetor, Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) organizoi një tryezë diskutimi në Komunën e Lipjanit me temë "Roli i Komunave në Promovimin e Sundimit të Ligjit dhe Vlerave të BE-së në Kosovë". Diskutimi mblodhi përfaqësues të lartë komunalë, përfshirë Shefin e Kabinetit të Komunës së Lipjanit, Z. Avni Jashari, ish-nënkryetarin e Komunës, Z. Lulzim Qerimi, dhe zyrtarë nga departamente të ndryshme komunale, për të diskutuar rolin e institucioneve lokale në avancimin e vlerave dhe parimeve evropiane të qeverisjes së mirë. Diskutimi u moderua nga Jeta Loshaj, hulumtuese në QKSS.
Ky aktivitet është pjesë e projektit të QKSS "Forcimi i Rolit të Komunave në Promovimin e Vlerave të Sundimit të Ligjit të BE-së në Kosovë", i mbështetur nga Departamenti Irlandez i Punëve të Jashtme. Projekti synon të thellojë kuptimin se si komunat kontribuojnë në konsolidimin e qeverisjes demokratike, forcimin e sundimit të ligjit dhe avancimin e procesit të integrimit evropian të Kosovës. Takimi shërbeu si një platformë për të prezantuar gjetjet paraprake të raportit të ardhshëm të shkruar nga Rozafa Ukimeraj, të titulluar “Forcimi i Rolit të Komunave në Promovimin e Vlerave të Sundimit të Ligjit të BE-së në Kosovë”. Studimi thekson kontributin në rritje të qeverive lokale në procesin e integrimit evropian të Kosovës, duke u përqendruar në ligjshmëri, transparencë, llogaridhënie dhe përfshirje. Raporti do të lançohet zyrtarisht në një konferencë përfundimtare gjatë muajit nëntor.
Lipjani si një Komunë Model për Transparencën dhe Sundimin e Ligjit
Pjesëmarrësit theksuan se Lipjani dallohet midis komunave të Kosovës për performancën e tij të fortë në transparencë, llogaridhënie dhe administrim dygjuhësh. Progresi i komunës u ilustrua përmes disa shembujve, duke përfshirë krijimin e një sistemi dixhital të menaxhimit të pronës të mbështetur nga USAID - e vetmja iniciativë e tillë në Kosovë - duke rritur transparencën dhe efikasitetin në administrimin lokal të tokës. Lipjani gjithashtu mban këshilla aktive rinore të fshatrave, duke siguruar pjesëmarrjen e bazës në vendimmarrjen lokale. Në vitin 2023, komunës iu nda një çmim nga Këshilli i Evropës për shembullin e qeverisjes së mirë.
Sfidat në Koordinimin Qendror-Vendor
Pavarësisht progresit, zyrtarët diskutuan sfidat e vazhdueshme në komunikim dhe koordinim midis niveleve qendrore dhe lokale. Pjesëmarrësit vunë re se, ndërsa komunat përpiqen të përmbushin standardet e lidhura me BE-në, vonesat dhe reagimi i kufizuar nga institucionet qendrore shpesh pengojnë zbatimin. Për shembull, plani i zhvillimit komunal i Lipjanit, i finalizuar në vitin 2023, mbetet në pritje të miratimit nga ministria, duke rezultuar në rezultate më të ulëta të performancës në vlerësimet qendrore.
Diskutimi gjithashtu nënvizoi kufizimet në kapacitetin e stafit, veçanërisht në zyrat ligjore dhe njësitë ndërkombëtare të menaxhimit të projekteve. Lipjani ka pesë zyrtarë ligjorë, megjithatë komunat më të vogla shpesh mbështeten në një zyrtar të vetëm. Për më tepër, ndërsa komunat janë të gatshme të angazhohen në programe të financuara nga BE, ato përballen me qasje të kufizuar në fondet IPA, pasi aplikimet zakonisht duhet të kalojnë nëpër ministritë qendrore.
Angazhimi për Gjithëpërfshirje dhe Angazhim të Komunitetit
Pjesëmarrësit theksuan angazhimin e Lipjanit për përfshirje, duke vënë në dukje përpjekjet për të mbështetur komunitetet minoritare, riintegrimin e të kthyerve dhe ndihmën për familjet në nevojë. Komuna gjithashtu bashkëpunon me shoqërinë civile dhe partnerët ndërkombëtarë për të promovuar mbrojtjen e trashëgimisë kulturore, barazinë gjinore dhe fuqizimin e të rinjve. Zyrtarët theksuan se vlerat e Bashkimit Evropian - ligjshmëria, respekti, përfshirja dhe llogaridhënia - duhet të pasqyrohen në sjelljen e përditshme qeverisëse, nga shërbimi ndaj qytetarëve deri te marrëdhëniet me komunitetin.
