30/09/2025
Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) organizoi një ngjarje publike mediatike dhe panel-diskutim mbi raportimin e marrëdhënieve ndëretnike në Kosovë, duke përmbyllur kështu projektin “Rritja e transparencës dhe llogaridhënies së qeverisë në dialogun ndëretnik”, të mbështetur nga National Endowment for Democracy (NED).
Diskutimi u moderua nga Jeta Loshaj, hulumtuese dhe bashkëpunëtore e projektit në QKSS. Pas prezantimit të dy produkteve kryesore të projektit (një përmbledhje politikash mbi komunikimin ndëretnik në nivel lokal dhe një platformë online për monitorimin e rrezikut në marrëdhëniet ndëretnike), në diskutim morën pjesë panelistët: Zulfija Jakupi (Radio Kosova 2), Isak Vorgučić (Radio Kim) dhe Uran Haxha (Kosovo 2.0).
Jakupi nisi duke analizuar se si mediat kosovare zakonisht i kornizojnë ngjarjet ndëretnike. Ajo përshkroi synimin e mediave si Radio Kosova 2 për të ruajtur një standard profesional dhe të paanshëm, duke marrë parasysh perspektivat shqiptare, serbe, si dhe qëndrimet e palëve të treta. Megjithatë, ajo theksoi se ky nuk është gjithmonë standardi i përgjithshëm i industrisë. Jakupi foli për narrativat e përsëritura që i vëren në raportimin e përditshëm, duke vënë në dukje dallime të zakonshme ndërmjet raportimit në gjuhën shqipe dhe serbe në Kosovë, ku secila duket se raporton për “palën e vet”. Këto narrativa të ndara, sipas saj, pengojnë dialogun dhe nxisin armiqësi. Ajo gjithashtu vuri në pah se mediat në gjuhën serbe shpesh japin më shumë hapësirë për perspektivat e zyrtarëve të Beogradit sesa për qytetarët serbë të Kosovës. Gjithashtu, Jakupi theksoi mungesën e zërave të komuniteteve joshumicë në raportimet aktuale mbi ngjarjet ndëretnike, duke shtuar se kjo përjashton komunitetet dhe minon agjencinë e tyre në debat. Në fund, ajo vuri në dukje mungesën e raportimeve mbi jetën e përditshme të qytetarëve, duke theksuar se në Kosovë ka shumë për të raportuar përtej etnicitetit dhe politikës.
Më pas, Isak Vorgučić, drejtor i Radio Kim, diskutoi përgjegjësitë që kanë gazetarët në uljen e tensioneve ose në nxitjen e tyre pa dashje përmes raportimit mbi ngjarjet ndëretnike. Në vijim të argumenteve të Jakupit, ai theksoi se të gjithë gazetarët kanë përgjegjësi të ruajnë standarde profesionale të raportimit, duke hetuar të gjitha perspektivat relevante dhe duke gjetur ekuilibrin. Ai shpjegoi se përzgjedhja e informacionit për t’iu përshtatur një narrative të caktuar jo vetëm që minon integritetin e gazetarisë, por mashtron publikun duke e lënë pa një kuptim real të ngjarjeve, gjë që e vështirëson pajtimin ndërmjet palëve. Vorgučić gjithashtu vuri në dukje ekzistencën e dy llojeve të mediave serbe në Kosovë: ato nën ndikimin e Beogradit dhe ato që raportojnë në mënyrë të pavarur. Ai theksoi rëndësinë e donatorëve ndërkombëtarë që njohin vlerën e raportimit të mediave të pakicave në luftimin e tensioneve ndëretnike.
Së fundi, Uran Haxha, gazetar në Kosovo 2.0, u pyet se si presionet politike ose strukturat e pronësisë në peizazhin mediatik ndikojnë në raportimin për marrëdhëniet ndëretnike. Ai deklaroi se ndikimi i politikës mbi media është i dukshëm përmes financimit serb të raportimit në gjuhën serbe në Kosovë dhe përtej kufijve. Sipas tij, ky financim ndihmon në vazhdimin e disa narrativave në krahasim me të tjerat, duke ndikuar drejtpërdrejt në komunitetet serbe. Haxha gjithashtu vuri në dukje se ka shumë çështje me interes të përbashkët për komunitetet shqiptare dhe serbe në Kosovë, duke përmendur ndotjen e lumit të Graçanicës si shembull. Megjithatë, ai theksoi se këto mundësi për dialog dhe pajtim shpesh anashkalohen, pasi mediat shpesh fokusohen në çështje të brendshme të një komuniteti të vetëm, duke neglizhuar sfidat e përbashkëta. Po ashtu, ai trajtoi ndryshimet gjeneracionale në industrinë mediatike, duke ngritur pyetjen nëse gazetarët e rinj e qasen ndryshe raportimit mbi ngjarjet ndëretnike në krahasim me brezat e mëparshëm.
Pas përfundimit të panelit, fjala iu dha publikut. Dy çështje u ngritën në diskutim: së pari, edhe pse marrëdhëniet ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve shpesh janë në qendër të vëmendjes, është po aq e rëndësishme të përfshihen në diskutim edhe komunitetet e tjera minoritare, si turqit, romët, ashkalinjtë dhe egjiptianët, për të nxitur një dialog më gjithëpërfshirës. Së dyti, arsimi u identifikua si faktor qendror në formësimin e dialogut të ardhshëm mbi marrëdhëniet ndëretnike në Kosovë.
Në përmbyllje, panelistët theksuan se media, shoqëria civile, institucionet dhe komuniteti i gjerë duhet të punojnë së bashku për të nxitur një mbulim më të balancuar dhe për të kontribuar në ndërtimin e besimit ndërmjet komuniteteve. Jakupi theksoi rëndësinë e shmangies së raportimit vetëm mbi aspektet negative, duke nënvizuar vlerën e tregimeve pozitive mbi marrëdhëniet ndëretnike për të nxitur bashkëpunimin dhe unitetin. Ajo po ashtu bëri thirrje për një mbulim më të madh të jetës së përditshme, me tema që lidhen me të gjithë qytetarët e Kosovës, dhe jo vetëm politikën. Vorgučić bëri thirrje për përpjekje më të forta për integrimin e serbëve etnikë, duke theksuar se ndërsa të ardhurve nga jashtë u ofrohen zakonisht mundësi për përfshirje, serbët rezidentë afatgjatë të Kosovës duhet gjithashtu të përfshihen më plotësisht në shoqërinë kosovare. Ai gjithashtu apeloi që mediat e pavarura kosovare që botojnë në gjuhën serbe të njihen si kosovare dhe jo të ngatërrohen me mediat nën ndikimin e Beogradit. Haxha përmbylli duke theksuar se respektimi i parimeve të etikës së medias nga të gjitha palët duhet të ndihmojë në krijimin e një raportimi më të balancuar. Ai gjithashtu vuri në pah se dezinformimi minon besimin ndërkomunitar dhe se edukimi mediatik e rritja e shkrim-leximit mediatik janë mjete kyçe për të adresuar këtë problem.
Në përfundim, ngjarja nënvizoi se raportimi i përgjegjshëm dhe i balancuar mediatik është jetik për forcimin e besimit dhe bashkëpunimit ndëretnik në Kosovë. Panelistët theksuan se, edhe pse praktikat aktuale mediatike shpesh riprodhojnë narrativa të ndara, përfshirja më e madhe e zërave të komunitetit, vëmendja ndaj sfidave të përbashkëta të përditshme dhe angazhimi ndaj standardeve profesionale të gazetarisë mund ta ndryshojnë këtë dinamikë. QKSS do të vazhdojë të kontribuojë në avancimin e kësaj agjende, veçanërisht përmes zhvillimit të platformës online IMAP, e cila ofron monitorim të paanshëm dhe në kohë reale të rreziqeve dhe mundësive në marrëdhëniet ndëretnike. Duke ofruar një hapësirë të vetme dhe të qasshme për informacione të verifikuara, IMAP ndihmon në parandalimin e dezinformimit dhe promovon iniciativat pozitive ndërkomunitare.
