QKSS Publikon Përmbledhjen e Re të Politikave mbi Sigurinë Kibernetike, Shqyrtimin e Investimeve të Huaja Direkte dhe Raportin e BE-së për Sundimin e Ligjit si Pjesë e Iniciativës IGNITA dhe Projektit

Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) ka publikuar një përmbledhje të re politikash me titull “Integrimi Gradual i Gjashtë Vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian: Agjencia e BE-së për Sigurinë Kibernetike (ENISA), Shqyrtimi i Investimeve të Huaja Direkte dhe Raporti i BE-së për Sundimin e Ligjit”, i zhvilluar në kuadër të iniciativës IGNITA, të mbështetur nga Fondacionet e Shoqërisë së Hapur – Ballkani Perëndimor dhe projekti GAINS.

Përmbledhja shqyrton progresin e Gjashtë Vendeve të Ballkanit Perëndimor (WB6) në tre fusha kritike të integrimit gradual në BE:

1. Bashkëpunimi dhe harmonizimi me Agjencinë e BE-së për Sigurinë Kibernetike (ENISA);
2. Miratimi i legjislacionit dhe mekanizmave të kërkuar sipas Rregullores së BE-së për Shqyrtimin e Investimeve të Huaja Direkte;
3. Përfshirja e rajonit në Raportin e BE-së për Sundimin e Ligjit (EURoLR).

Publikimi ofron një vlerësim të përditësuar të reformave të ndërmarra nga secili vend i BP6 që nga përmbledhjet e mëparshme të politikave të QKSS të publikuara në vitet 2024 dhe 2025, duke theksuar fushat e progresit, si dhe boshllëqet e pazgjidhura. Ndër gjetjet kryesore të raportit janë:

• Shumica e vendeve të BP6 kanë ndërmarrë hapa drejt harmonizimit ligjor të sigurisë kibernetike, por vetëm Shqipëria ka një agjenci të sigurisë kibernetike plotësisht funksionale, ndërsa të tjerat mbeten në fazat e hershme operative.
• Progresi në krijimin e mekanizmave të shqyrtimit të IHD-ve mbetet i kufizuar, me Kosovën dhe Shqipërinë që kanë ndërmarrë hapa fillestarë, por shumica e vendeve të tjera ende nuk janë në përputhje me kërkesat e BE-së.
• Përfshirja në Raportin e BE-së për Sundimin e Ligjit mbetet e pabarabartë, me Kosovën dhe Bosnjën dhe Hercegovinën ende të përjashtuara, dhe të katër vendet e përfshira të BP6 që demonstrojnë performancë të përzier në drejtësi, antikorrupsion, liri mediash dhe kontrolle dhe balanca institucionale.

Mentor Vrajolli, drejtor ekzekutiv i QKSS- tha se "Kjo përmbledhje tregon se integrimi gradual i Ballkanit Perëndimor në BE mund të promovohet përmes bashkëpunimit në nivel agjencie dhe ndërveprimit të përditshëm. Nëse institucionet nga rajoni ynë përfshihen në kuadrin/praktikat e ENISA-s, përparojnë rregullat e shqyrtimit të IHD-ve dhe mbulohen vazhdimisht nga Raporti i BE-së për Sundimin e Ligjit, si qëndrueshmëria ashtu edhe besimi përmirësohen."

Ramadan Ilazi, Udhëheqës i Hulumtimeve në QKSS- dhe Udhëheqës i Ekipit të projektit GAINS, deklaroi se “Ballkani Perëndimor nuk ka nevojë të presë për ndryshimin e traktatit, por ata kanë nevojë për qasje në sistemet operative të BE-së tani, veçanërisht në sigurinë kibernetike dhe shqyrtimin e IHD-ve. Axhenda jonë e Integrimit Operacional, e publikuar në janar, përqendrohet në hapa të lehtë por me ndikim të lartë, siç janë avancimi i marrëveshjeve të punës me ENISA-n, pjesëmarrja pilot në koordinimin e shqyrtimit të IHD-ve dhe përfshirja e strukturuar në ciklet e monitorimit të sundimit të ligjit të BE-së. Ndërveprimi para anëtarësimit e bën rrugën e zgjerimit të besueshme dhe si BE-në ashtu edhe rajonin më elastik dhe më të sigurt, veçanërisht për të denigruar ndikimin e huaj”.

Përmbledhja synon të mbështesë hartimin e politikave të bazuara në prova, të informojë debatin publik dhe të përparojë dialogun rajonal mbi reformat e integrimit në BE. Ai gjithashtu shërben si një instrument monitorimi, duke krahasuar gjendjen aktuale me rekomandimet e paraqitura nga KCSS në botimet e mëparshme.

Ky përmbledhje politike vazhdon angazhimin afatgjatë të QKSS-së për të promovuar pranimin gradual/fazor të WB6 në kornizat e sigurisë dhe sundimit të ligjit të BE-së, zhvillimin e ekspertizës rajonale dhe forcimin e qëndrueshmërisë institucionale në të gjithë rajonin tonë për të denigruar ndikimin e huaj dhe FIMI-n.

Raportin e publikuar mund ta shkarkoni këtu: Integrimi Gradual i Gjashtë Vendeve të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian: Agjencia e BE-së për Sigurinë Kibernetike (ENISA), Shqyrtimi i Investimeve të Huaja Direkte dhe Raporti i BE-së për Sundimin e Ligjit