15/05/2025
Bruksel, 15 maj 2025: Në kuadër të iniciativës #IGNITA, Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS), në bashkëpunim me Konrad-Adenauer-Stiftung (KAS) dhe Zasto Ne, dhe mbështetur nga Fondacioni për Shoqëri të Hapur - Ballkani Perëndimor (OSF-WB), organizuan një konferencë politikash në Bruksel për të diskutuar mënyrat e përforcimit të bashkëpunimit BE-Ballkan Perëndimor në fushat dixhitale dhe të sigurisë kibernetike.
E mbajtur në Zyrën Evropiane të KAS, eventi mblodhi përfaqësues nga Parlamenti Evropian, Komisioni Evropian, Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm (EEAS) dhe akterë të tjerë në Bruksel. Diskutimi u përqendrua në avancimin e një integrimi të strukturuar dhe gradual të Gjashtë Vendeve të Ballkanit Perëndimor (WB6) në arkitekturën e sigurisë kibernetike të BE-së, me vëmendje të veçantë në mundësinë e dhënies së statusit të vëzhguesit vendeve të WB6 në Agjencinë e BE-së për Sigurinë Kibernetike (ENISA) dhe zbatimin e Aktit të Shërbimeve Dixhitale në rajon. Në fjalën e tij hyrëse, Drejtori Ekzekutiv i QKSS-së, Mentor Vrajolli, nënvizoi mundësinë e ofruar nga rishikimi i vazhdueshëm i Aktit të BE-së për Sigurinë Kibernetike. “Statusi i vëzhguesit në ENISA, i lidhur me standarde të qarta teknike dhe politike, do të krijonte një kornizë për bashkëpunim të qëndrueshëm”, deklaroi ai:
“Puna jonë në KCSS bazohet në bindjen se avancimi i integrimit të Ballkanit Perëndimor në strukturat dixhitale dhe të sigurisë kibernetike të BE-së nuk është vetëm i realizueshëm, por edhe urgjent. Gjatë muajve të fundit, si pjesë e punës sonë të avokimit, ne organizuam tryeza të rrumbullakëta vitin e kaluar në Tiranë dhe Berlin, duke bashkuar ekspertë, politikëbërës, partnerë institucionalë dhe përfaqësues të vendeve të WB6. Në të dyja rastet, mesazhi ishte i qartë: afrimi i Ballkanit Perëndimor me BE-në në sigurinë kibernetike është një gjë e qartë. Të gjithë ranë dakord - është logjike dhe e nevojshme për të dyja palët, BE-në dhe WB6. Sot, ne jemi këtu për të riafirmuar këtë mesazh - në një moment të mundësisë strategjike. Akti i Sigurisë Kibernetike i BE-së është aktualisht në proces rishikimi dhe kjo ofron një dritare konkrete për të bërë një ndryshim thelbësor: të mundësojë statusin e vëzhguesit në ENISA për vendet kandidate dhe kandidate potenciale, me kusht që ato të plotësojnë kushtet e nevojshme.”
Panelistët përsëritën rëndësinë e bashkëpunimit rajonal dhe harmonizimit rregullator. Maida Ćulahović nga organizata me seli në Bosnje dhe Hercegovinë Zašto ne theksoi nevojën për një qasje të koordinuar për zbatimin e Aktit të Shërbimeve Dixhitale (DSA) në të gjithë rajonin, duke vënë në dukje se strategjitë kombëtare divergjente mund të çojnë në fragmentim rregullator. Ajo deklaroi se:
“Si një organizatë, misioni kryesor i së cilës është të promovojë llogaridhënien dhe të luftojë dezinformimin - duke përfshirë edhe drejtimin e dy platformave të verifikimit të fakteve - kemi arritur në një realizim të qartë: pa përgjegjësi të zbatueshme ligjërisht për platformat online, përpjekjet tona shpesh duken si shuarje zjarresh. Pajtueshmëria vullnetare nga kompanitë private të teknologjisë, fitimprurëse, nuk është diçka në të cilën nuk mund të mbështetemi, siç e kemi parë herë pas here. Ajo që ne po sugjerojmë është që Politika Dixhitale të pozicionohet në zemër të zgjerimit të BE-së, duke e trajtuar qeverisjen e platformave dixhitale jo si një shqetësim dytësor, por si një shtyllë qendrore të procesit të zgjerimit. Pse është kjo thelbësore? Politika dixhitale sot kryqëzohet me çdo përparësi të madhe strategjike: qëndrueshmërinë demokratike, integrimin ekonomik, mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe stabilitetin gjeopolitik.”
Eurodeputeti Davor Ivo Stier e përcaktoi çështjen brenda kontekstit më të gjerë të zgjerimit, ndërsa Michael Docherty nga DG ENER e Komisionit Evropian theksoi rolin strategjik të investimeve dixhitale sipas Planit të Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor. Haris Avdić Pejičić i EEAS foli mbi adresimin e kërcënimeve hibride përmes bashkëpunimit më të ngushtë politik dhe institucional. KCSS dhe Zasto Ne prezantuan një sërë rekomandimesh për politikat e zhvilluara në kuadër të iniciativës IGNITA, duke përfshirë një plan veprimi për anëtarësimin në faza si vëzhgues në ENISA, mbështetje për harmonizimin e DSA-së në të gjithë WB6-ën dhe investime të mëtejshme në kapacitetin institucional. Rekomandimet pasqyrojnë përpjekjet e vazhdueshme për të shkuar përtej bashkëpunimit të bazuar në projekte dhe drejt integrimit afatgjatë të politikave.
Konferenca u përmbyll nga Zëvendës Drejtori i OSF-WB, Miodrag Milosavljević, i cili vuri në dukje se ndërsa Ballkani Perëndimor është tashmë i lidhur dixhitalisht me BE-në, kornizat institucionale mbeten të papajtuara. "Pyetja nuk është nëse jemi të lidhur, por nëse jemi të përgatitur t'i menaxhojmë këto lidhje në mënyrë të sigurt", tha ai.
Eventi bazohet në konsultimet e mëparshme rajonale në Tiranë dhe Berlin dhe është pjesë e avokimit më të gjerë të KCSS-së për të promovuar bashkëpunimin rajonal të sigurisë dhe për të mbështetur integrimin gradual të WB6-ës në strukturat e BE-së.
